Otomotiv sektörü için son derece önemli olan ADAS teknolojileri hala kafa karıştırıcı olabiliyor. ADAS hakkında detaylı bilgi almak, ADAS teknolojilerinin temel bileşenlerini, çeşitlerini ve geleceğini öğrenmek için okumaya devam edin!
ADAS Nedir, Nasıl Çalışır?
ADAS, İngilizce “Advanced Driver Assistance System” ifadesinin kısaltılmış halidir. Bu ifade Türkçe’ye Gelişmiş Sürücü Destek Sistemleri olarak çevrilmektedir. Bu sistemler sürüş esnasında sürücüye destek olarak trafik kazalarının sayısını azaltmayı ve şiddetini hafifletmeyi amaçlar. ADAS trafik, yol kapanmaları ve tıkanıklıkları, trafik sıkışıklığı durumları, trafikten kaçınmak için tavsiye edilen rotalar vb. hakkında önemli veriler sağlayabilir. Ayrıca bu tür sistemler sürücünün yorgunluğunu ve dikkat dağınıklığını tespit etmek ve sürüş performansını analiz etmek ve öneriler sunmak için uyarı sinyalleri vermek için de kullanılabilir.
Yıllardır çeşitli otomobiller, kamyon ve otobüslerde opsiyonel olarak kullanıcılara sunulan ADAS ekipmanları etkisini birçok açıdan kanıtlamıştır. Sonrasında, Avrupa Birliği Vision Zero hedefine ve teknolojik gelişmelere de paralel olarak GSR kapsamında bir çok ADAS sistemi, kullanıcı tercihine bağlı kalmaksızın, en baz modellerde bile zorunlu hale getirilmiştir. Bununla birlikte güvenliği sağlamak amacıyla halihazırda kullandığı aracı iyileştirmek isteyen sürücüler de bu sistemleri araçlarına entegre edebilirler.
ADAS bileşenleri aracın bulunduğu ortamı modelleyebilme ve böylelikle olası engelleri saptayabilme kabiliyetine sahiptir. Kullanılan teknolojiler ile aracın konumu, bulunduğu ortam ve etrafında bulunan ögeler saptanarak daha konforlu ve güvenli bir sürüş sağlanır. Örneğin; bir kamyon şoförü sağa dönüşü sırasında sağ kör noktasında kalan bir otomobili görmeyebilir fakat Kör Nokta Bilgi Sistemi otomobili saptayarak sürücüyü uyarır ve olası kazaları önler.
ADAS Teknolojilerinin Temel Bileşenleri
ADAS farklı sistemlerin bir kombinasyonunu kullanır ve bu kombinasyonlar araçtan araca değişir. Bu sistemler ayrı bileşenlerden oluşan alt sistemlerden oluşur ve her araç farklı şekilde tasarlanmaktadır. RADAR,LIDAR, ultrasonik sensörler ve kameralar, aracın çevresindeki nesneleri, diğer araçları, yayaları ve yol işaretlerini algılayarak sistemin çevreyi algılamasına olanak tanır. Sensörlerden elde edilen veriler, ADAS sisteminin elektronik kontrol ünitesine (ECU) iletilir. ECU, bu verileri işleyerek sürücüye kombine gösterge ile iletişime geçerek uyarılar verir veya drive-by-wire yordamı ile otomatik müdahaleler yapar. Örneğin, akıllı hız desteği sürücünün azami hız sınırını aştığı durumlarda sürücüyü uyararak aracın yavaşlatılmasını sağlayabilir.
Bunlara ek olarak, ADAS sistemleri genellikle GNSS, dijital haritalar ve veri bağlantıları ile donatılmıştır. Bu bileşenler, aracın konumunu belirlemeye, trafik durumunu analiz etmeye ve sürücüyü uygun rotalar hakkında bilgilendirmeye yardımcı olur. Ayrıca, ADAS sistemleri sürücü izleme sensörleriyle de donatılabilir; bu sensörler, sürücünün dikkat dağınıklığını veya yorgunluğunu tespit ederek yine kombine gösterge vesilesi ile sürücüye uyarılar gönderebilir.
ADAS sistemlerinin bu bileşenleri, bir araya gelerek sürüş güvenliğini artırırken, aynı zamanda otonom sürüş deneyimi için de önemli bir temel oluşturur. Her bir bileşen, sürüş sırasında meydana gelebilecek tehlikeleri en aza indirmek ve sürücüyü desteklemek için kritik bir rol oynar. Örnek vermek gerekirse, dikkat dağınıklığı uyarı sistemi, otonom sistemin araç kontrolünü sürücüye verip vermemesi noktasında karar destek sistemine girdi sağlayabilir.
ADAS Teknolojilerinin Çeşitleri
ADAS teknolojileri aktif ve pasif sistemler olarak ikiye ayrılmaktadır.
Aktif Sistemler: Aktif sistemler olası bir çarpışma anında yalnızca uyarı vermekle kalmayıp aynı zamanda araca direkt olarak müdahale edebilen sistemlerdir. Örneğin; otomatik acil durum frenleme sistemi aracın önüne çıkan herhangi bir engel olması durumunda (yaya, başka bir araç vs.) aracın drive-by-wire sistemini kullanarak otomatik olarak fren yapar. Benzer şekilde uyarlanabilir hız kontrolü de aracın seyrettiği şeritteki diğer araçlara göre aracın hızını ayarlar.
Pasif Sistemler: Pasif sistemler ise olası bir sorun tespit ettiğinde sürücüyü uyararak sürücünün aksiyon almasını sağlar. Genel uyarı sistemleri arasında sesli alarmlar, yanıp sönen ışıklar ve bazı durumlarda, sürücüyü girmekte olduğu bölgenin başka bir araç tarafından işgal edildiği konusunda uyarmak için titreşen direksiyon simidi gibi dokunsal girdiler yer alır. Sürücü, yolda en iyi kararları vermesini sağlayan kritik bilgileri alır. Örneğin, akıllı hız desteği sürücünün aşırı hız yaptığı durumlarda aracın hızını yavaşlatmak yerine sürücüyü araç yavaşlayana kadar uyararak sürücünün aktif rol oynamasını sağlar.
ADAS Uygulamaları
ADAS uygulamalarında kameralar, sensörler, GNSS konum bilgisi ve dijital haritalar ve RADAR/LIDAR benzeri bileşenlerden yardım alınır. Mobilitas Teknoloji olarak ürettiğimiz ve hali hazırda geliştirme çalışmalarını yürüttüğümüz ADAS ekipmanları aşağıda yer almaktadır:
- Akıllı Hız Desteği
Akıllı Hız Desteği Sistemi (ISA) Avrupa Birliği bünyesinde bulunan ülkelerde Temmuz 2024 itibarıyla sıfır araçlarda bulunması zorunlu olan bir sistemdir. Akıllı Hız Desteği kamera, dijital haritalar ve GNSS konum bilgisi ile ve ön kamera vesilesiyle trafik hız işaretlerini anlamlandırarak aracın bulunduğu karayolunun azami hız limit bilgisini tespit eder. Bu sayede sürücünün hız limitini aşması durumunda sürücüye sesli ve görsel uyarı vererek hızını düşürmesini amaçlar.
- Kör Nokta Bilgi Sistemi
Kör nokta bilgi sistemi özellikle uzun mesafe taşımacılığında ve lojistikte kullanılan kamyonlar ve tırlar için olmazsa olmazdır. Bu sistem RADAR ve/veya optik sistemler yardımıyla araçlarda şoförlerin göremediği kör noktaları gözetler ve olası bir çarpışma durumunu analiz ederek sürücüyü uyarır. Kör Nokta Bilgi Sistemleri, iki ayrı sistem kullanarak çalışır; BSIS (Blind Spot Information System) ve MOIS (Moving Off Information System). Bu sistemlerden ilki, sürücünün şerit değiştireceği veya sağa döneceği anlarda göremediği noktaları saptar ve sürücüyü uyarır. İkincisi ise seyir halindeki aracın önünde bulunan yaya, bisiklet vb unsurları algılayan ve olası bir çarpışma durumunda sürücüyü uyarır veya aracı otomatik olarak durdurur.
- Şerit Takip Sistemi
Şerit Takip Sistemi aracın önünü görecek şekilde yerleştirilen kameradan alınan veriler ile aracın seyrettiği şeritteki konumu saptanır. Bu veriler sayesinde “Şeritten Ayrılma Uyarı Sistemi” gibi pasif özellikler geliştirilebileceği gibi, “Acil Durumda Şerit Koruma Sistemi”, “Otomatik Şerit Takibi” ve “Otomatik Şerit Değiştirme” gibi aktif ADAS (Gelişmiş Sürücü Destek Sistemleri) özellikleri bu teknoloji temelinde geliştirilebilir.
- Sürücü Uyuklama ve Dikkat Uyarısı Sistemi
Sürücü Uyuklama ve Dikkat Uyarısı sistemi araç kabini içerisine sürücüyü görecek şekilde yerleştirilen kamera ile sürücünün yüzünün analiz edilmesi ve sürücünün uyuklama seviyesini tespit etmeyi amaçlar. Sürücünün uyuklama seviyesinin yüksek çıkması durumunda sürücüye sesli ve/veya görsel uyarılar verilerek sürücünün mola vermesi amaçlanır.
- Gelişmiş Sürücü Dikkat Dağınıklığı Uyarısı Sistemi
Gelişmiş Sürücü Dikkat Dağınıklığı Uyarı Sistemi (ADDW) Sürücü Uyuklama ve Dikkat Uyarısı Sistemi ile benzer bir şekilde çalışmaktadır. Yine araç kabini içerisine yerleştirilen kamera ile sürücünün trafiğe ilgisi ölçülür. Sürücünün trafik ile ilgili olmayan bölgelere belirli bir süre görsel ilgisinin tespit edilmesi durumunda, sürücüye işitsel/görsel/ haptik uyarılardan biri veya birkaçı ile sürücü uyarılır. Bu sayede sürücünün tekrar yola odaklanması veya gerekliyse mola verilmesi sağlanır.
ADAS teknolojileri otomotiv sektörünün içerisinde bulunduğu değişimin en önemli faktörlerdendir. Dolayısıyla, gelecekte hayatımızda daha büyük bir yer kapsayacağı öngörülmektedir. Sizler de ADAS ve otonom teknolojileri ile ilgili detaylı bilgi almak için mobilitas.com.tr’yi incelemeyi ve Linkedin sayfamızı takip etmeyi unutmayın!